Jak długo trwa proces terapeutyczny?

O czasie, celach i realnej zmianie w psychoterapii psychodynamicznej

Jedno z pierwszych pytań, które pojawia się w gabinecie psychoterapeutycznym, brzmi:
„Jak długo potrwa terapia?”

To pytanie jest zrozumiałe. Dotyka potrzeby bezpieczeństwa, kontroli, a czasem także lęku: czy dam radę, czy to w ogóle ma sens, czy będę „utknięty_a” w terapii latami. W psychoterapii psychodynamicznej nie ma jednej, uniwersalnej odpowiedzi, ale jest ramowe, uczciwe i klinicznie ugruntowane myślenie o czasie procesu.

W Centrum Psychoterapii Czas Dla Nas (Warszawa, Mokotów) pracujemy psychodynamicznie – krótko- i długoterminowo,  traktując terapię jako proces pogłębionego rozumienia siebie, a nie wyłącznie metodę redukcji objawów. Choć jedno i drugie jest ściśle ze sobą powiązane. 

Od czego zależy długość terapii?

Czas trwania psychoterapii zależy m.in. od:

• charakteru trudności (kryzys vs. problem przewlekły),
  
• głębokości i czasu trwania objawów,
  
• wzorców relacyjnych i doświadczeń z przeszłości,
  
• gotowości do pracy nad sobą,
  
• wspólnie ustalonych celów terapeutycznych.
  

Dlatego czas terapii nie jest ustalany „z góry”, lecz wynika z procesu.

Krótkoterminowa psychoterapia psychodynamiczna – ile trwa?

Krótkoterminowa psychoterapia psychodynamiczna:

• trwa od kilku do około 40 sesji,
  
• najczęściej obejmuje 12–40 spotkań,
  
• jest skoncentrowana na określonym konflikcie lub obszarze trudności.
  

Badania (m.in. Jonathan Shedler, Leichsenring, Abbass) pokazują, że:

• jest skuteczna w leczeniu depresji, lęku, problemów relacyjnych,
  
• jej efekty utrzymują się i pogłębiają po zakończeniu terapii.
  

„Krótka” nie oznacza „płytka”. Oznacza pracę w jasno określonych ramach, z uważnością na emocje i relacje.

Długoterminowa psychoterapia psychodynamiczna – kiedy jest potrzebna?

Długoterminowa terapia (rok, dwa lata lub dłużej) bywa wskazana, gdy:

• trudności mają charakter powtarzalny i głęboko zakorzeniony,
  
• problemy dotyczą tożsamości, bliskości, regulacji emocji,
  
• w tle obecne są doświadczenia traumy relacyjnej,
  
• objawy zmieniają formę, ale rdzeń problemu pozostaje ten sam.
  

Badania pokazują, że im bardziej złożony problem, tym większe znaczenie ma dłuższy proces, który pozwala na zmianę strukturalną, a nie tylko objawową. 

Cele terapeutyczne, dlaczego nie zawsze są tym, czego „chce” pacjent?

W psychoterapii psychodynamicznej bardzo ważne jest rozróżnienie między:

• życzeniem pacjenta,
  
• a celem terapeutycznym.
  

Pacjent często przychodzi z pragnieniem:

• „nie chcę czuć bólu”,
  
• „nie chcę się kłócić z partnerem”,
  
• „chcę przestać się bać”.
  

Z klinicznego punktu widzenia:

• emocje są nieusuwalną częścią życia,
  
• konflikt i napięcie są nieuniknione w relacjach,
  
• całkowity brak bólu czy konfliktu nie jest możliwym celem terapii.
  

Dlatego cele terapeutyczne są wspólnie omawiane i ustalane przez pacjenta i terapeutę. Mogą nimi być m.in.:

• lepsze rozumienie własnych emocji i reakcji,
  
• świadomość powtarzalnych wzorców relacyjnych,
  
• większa zdolność regulowania uczuć,
  
• bardziej elastyczne reagowanie w relacjach,
  
• możliwość wyboru zamiast automatycznego reagowania.
  

Często są to cele inne i głębsze niż te, z którymi pacjent zgłasza się na początku.

Kiedy pojawiają się pierwsze efekty terapii?

W praktyce klinicznej i badaniach:

• pierwsze zmiany często pojawiają się po kilku miesiącach regularnej terapii,
  
• około pół roku pracy pozwala na realne zrozumienie wzorców,
  
• dalszy proces służy ich integracji i utrwaleniu.
  

Co istotne,  jak pokazują badania Shedlera – efekty psychoterapii psychodynamicznej często narastają po zakończeniu terapii, ponieważ pacjent internalizuje sposób myślenia i rozumienia siebie.

Na zakończenie: czas w terapii to nie wyścig

Psychoterapia nie jest procedurą z określoną datą zakończenia. Jest procesem, który:

• rozwija się w relacji,
  
• ma swoje fazy,
  
• wymaga czasu na zrozumienie, a nie tylko „naprawę”.
  

Najważniejsze pytanie nie brzmi: ile to potrwa,  ale: czy to, co dzieje się w terapii, prowadzi do głębszego kontaktu ze sobą i innymi.